به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، مصطفی غفاری، مدیرعامل کانون اندیشه جوان، در سلسلهنشستهای تالار گفتگو با موضوع دیگری در فرهنگ مقاومت که در رواق کتابِ رواق امام خمینی(ره) حرم مطهر رضوی و در جمع زائران و مجاوران برگزار شد، به تبیین مفهوم دیگری در ادبیات مقاومت پرداخت و بر ضرورت بازنگری در نحوه مواجهه گفتمان مقاومت با مخاطبان تأکید کرد.
وی با اشاره به مفهوم دیگری در علوم اجتماعی و تحلیل گفتمان اظهار داشت: در نگاه متعارف، هر آنچه غیر از من باشد دیگری تلقی میشود؛ اما در مطالعات گفتمانی، مفهوم دیگری صرفاً به معنای ضد یا دشمن نیست. گاهی ما هر کسی را که شبیه ما نیست در برابر خود قرار میدهیم، در حالی که میان غیر و ضد تفاوت جدی وجود دارد.
غفاری با توضیح این تفاوت افزود: در فضای گفتمانی، بسیاری از هویتها در نسبت با دیگری تعریف میشوند. همانطور که نور در مقابل تاریکی معنا پیدا میکند، بسیاری از مفاهیم نیز در نسبت با ضد خود تعریف میشوند. با این حال اشتباهی که در برخی تحلیلها رخ میدهد این است که هر دیگری را بهعنوان دشمن یا ضد در نظر میگیریم، در حالی که بسیاری از دیگریها صرفاً متفاوت هستند نه متخاصم.
مدیرعامل کانون اندیشه جوان با اشاره به تجربه سالهای اخیر در ادبیات مقاومت گفت: یکی از ضعفهای مباحث مقاومت در یکی دو دهه اخیر این بوده که گفتمان مقاومت اغلب خود را صرفاً در نسبت با دشمن تعریف کرده است؛ در این چارچوب معمولاً محور مقاومت در مقابل محور صهیونیستی، عبری، عربی و غربی قرار داده میشود، اما در این میان بخش بزرگی از مخاطبان که نه در جبهه ما هستند و نه در جبهه مقابل، نادیده گرفته میشوند.
وی ادامه داد: در هر صحنه اجتماعی، گروه زیادی از افراد تماشاگر هستند. اگر ما تنها بر تقابل با دشمن تمرکز کنیم، این طیف گسترده از مخاطبان بالقوه را از دست میدهیم؛ در حالی که بسیاری از آنان میتوانند به مخاطبان یا حتی همراهان گفتمان مقاومت تبدیل شوند.
غفاری با اشاره به مباحث نظری در غرب درباره مفهوم دیگری بیان کرد: در زبان انگلیسی برای دیگری دو تعبیر وجود دارد؛ یکی دیگری به معنای فردی که هویت مستقل و قابل احترام دارد و دیگری به معنای بقیه که عملاً به رسمیت شناخته نمیشوند. انتقاد برخی اندیشمندان غربی نیز دقیقاً همین است که تمدن غرب در بسیاری از موارد دیگران را بهعنوان انسان کامل به رسمیت نشناخته و حتی در دورههایی دست به انسانیتزدایی از ملتها زده است.
وی افزود: نمونه روشن این مسئله را میتوان در رفتار رژیم صهیونیستی مشاهده کرد؛ جایی که با انسانیتزدایی از مردم فلسطین، کشتار آنان را توجیه میکند. وقتی دیگری بهعنوان انسان دیده نشود، اعمال خشونت علیه او نیز عادی جلوه داده میشود.
نگاه متفاوت جمهوری اسلامی به مسئله یهودیت و صهیونیسم
مدیرعامل کانون اندیشه جوان با اشاره به مواضع جمهوری اسلامی در قبال یهودیت گفت: در نگاه جمهوری اسلامی، یهودیان بهعنوان یک دین و قوم مورد دشمنی نیستند و حتی در طرح پیشنهادی ایران برای حل مسئله فلسطین نیز همه ساکنان اصلی این سرزمین اعم از مسلمان، مسیحی و یهودی باید در تعیین سرنوشت خود مشارکت داشته باشند.
وی تصریح کرد: مسئله اصلی، ایدئولوژی صهیونیسم و اشغال سرزمین فلسطین است. صهیونیسم یک ایده سیاسی است که حتی در میان خود یهودیان نیز مخالفان جدی دارد و نمیتوان آن را معادل یهودیت دانست.
غفاری تأکید کرد: در بسیاری از منازعات، علاوه بر دو طرف درگیر، جمع بزرگی از تماشاگران نیز وجود دارند. در عرصه جهانی نیز چنین است؛ وقتی دو کشور یا دو جریان درگیر میشوند، افکار عمومی جهان در حال مشاهده و قضاوت هستند. اگر گفتمان مقاومت بخواهد توسعه پیدا کند، باید به این مخاطبان نیز توجه کند.
وی افزود: امروز یکی از بهترین فرصتها برای معرفی فرهنگ مقاومت به جهان است، اما این امر نیازمند اصلاح نگاه ما نسبت به دیگری و گسترش دایره مخاطبان است.
مدیرعامل کانون اندیشه جوان با بیان اینکه یکی از راههای پذیرش دیگری، گسترش دایره خود است، گفت: وقتی مسئلهای بزرگتر مانند دفاع از میهن یا مقابله با تهدید خارجی مطرح میشود، بسیاری از اختلافات داخلی رنگ میبازد. در چنین شرایطی افراد با گرایشهای مختلف میتوانند در یک جبهه مشترک قرار بگیرند.
وی توضیح داد: در شرایط عادی ممکن است افراد در رقابتهای سیاسی یا انتخاباتی در دو سوی یک بحث قرار داشته باشند، اما زمانی که مسئلهای کلان مانند امنیت و استقلال کشور مطرح میشود، دایره خود گسترش مییابد و افراد میتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
غفاری یکی از موانع مهم در پذیرش دیگری را ترس از دست دادن هویت دانست و گفت: برخی تصور میکنند اگر با فردی متفاوت تعامل داشته باشند، هویت یا اصالت خود را از دست میدهند؛ در حالی که این نگرانی اغلب باعث محدود شدن دایره تعاملات اجتماعی و در نهایت تضعیف گفتمان میشود.
وی ادامه داد: هرچه دایره ارتباطات و تعاملات گستردهتر شود، امکان یارگیری و همافزایی نیز بیشتر خواهد شد. در منابع دینی نیز بر مشورت و تعامل با دیگران تأکید شده است و کسی که توانایی تعامل با دیگران را دارد، از پشتوانه اجتماعی قویتری برخوردار است.
مدیرعامل کانون اندیشه جوان به تفاوت انواع دشمنی اشاره کرد و گفت: همه دشمنیها یکسان نیستند. برای مثال، دشمنی جمهوری اسلامی با رژیم صهیونیستی از نوع وجودی است، زیرا اساس شکلگیری این رژیم بر اشغال و ظلم بنا شده است. اما در مورد برخی کشورها مانند آمریکا، اختلافات بیشتر ماهیتی و مربوط به سیاستها و منافع است.
غفاری یکی از تمرینهای مهم برای تقویت فرهنگ گفتوگو را شنیدن دیدگاههای متفاوت دانست و گفت: متأسفانه گاهی در فضای اجتماعی ما بیشتر به سخن گفتن عادت کردهایم تا شنیدن. در حالی که یکی از مهمترین گامها برای پذیرش دیگری، گوش دادن به دیدگاههای متفاوت و تحمل طرح پرسشهاست.
وی تأکید کرد: گفتوگو تنها برای بیان دیدگاههای خود نیست، بلکه فرصتی برای شنیدن و درک نگاههای متفاوت نیز هست و اگر این ظرفیت در جامعه تقویت شود، امکان تعامل و همافزایی در مسیر تحقق اهداف مشترک نیز افزایش خواهد یافت.
انتهای پیام/
نظر شما